İlk bir kaç haftada, yenidoğan davranışı, duyusal
uyarıcılara karşı yapılan refleks tepkileri tarafından idare edilir. O,
henüz daha yüksek beyin merkezlerindeki cognitive (bilişsel) seviyede işlem
görmüyordur. Yakın zamana kadar, bütün yenidoğan davranışı, daha ilkel
hayvanların davranışına benzer bir şekilde sadece içgüdüsel olarak kabul
ediliyordu. Yenidoğan davranışının büyük bir çoğunluğunun refleks beyin
merkezlerinden çıktığı doğrudur ama yeni yapılan araştırmalar yenidoğanın
saygınlığını arttırmıştır.
Etki-tepki gelişiminin ilk ayı sırasında, yenidoğanınız gelecekteki öğrenimi
için bir model yaratmaktadır. Hoş olmayan ve uygunsuz olan uyarıcıları
silmek, uygun olan uyarıcıları kaydetmek ve cevaplamak için seçici olmayı
öğreniyordur. Bu seçicilik yeteneği tercih gelişimine yol açar. Genellikle
birinci ayın sonunda, bebeğiniz kendi tercihlerini geliştirmiş olmakla
kalmayıp onları size de öğretmiş olacaktır. Yenidoğanınızın sizin çeşitli
uyaranlarınıza verdiği tepkiler onun için olduğu kadar sizin için de bir
öğrenme sürecidir. Yenidoğanınızın refleks davranışı, ne kitaplarda belli
yaşlarda yapması gerekenlerin hepsini yapıp yapmadığını anlayabilmek için
sade bir merak olarak algılanmalı, ne de iyi eğitilmiş bir evcil
hayvanınkine benzeyen insanlıkdışı içgüdüsel bir davranış olarak
algılanmalıdır. Bunun yerine, bebeğinizin çeşitli uyarıcılara karşı verdiği
tepkinin gelecekteki kişilik gelişimi için bir öğrenme ve uyum süreci temeli
olduğunu kabul edin. Çeşitli duyusal uyarıcılara karşı kollarını ve
bacaklarını nasıl hareket ettirdiğini, en çok sevdiği seslerin perdesini ve
ritmini, favori uyuma pozisyonlarını, favori mimiklerini, en çok neresine
dokunulmasından hoşlandığını, nasıl kucaklanmaktan hoşlandığını
bilmelisiniz. Birinci ay ziyaretinde sıklıkla sorduğum soru “Ne yapıyor?”
yerine “Nelerden hoşlanıyor?” sorusudur.
Aşağıda, yenidoğanınızın size göstereceği genel vücut reflekslerinden
bazılarının listesi verilmiştir.
Yenidoğanınız, korkutucu uyaranlara karşı kollarını ileri doğru atarak ve
ellerini sıkarak irkilme refleksi gösterebilir. Bu, güvenlik için annesine
tutunmak ister gibi koruyucu bir refleks olarak kabul edilir.
Ayrıca yenidoğanınız çok güçlü bir yakalama refleksine sahiptir. Avuç
içlerini veya ayaktabanını okşamak o kadar güçlü bir tepkiye yol açacaktır
ki kendi tutuşuyla havaya kaldırılabilir. Ellere ve ayaklara yapılan
gıdıklayıcı veya acı verici bir uyarı ise hoş olmayan bu uyarıdan içgüdüsel
bir uzaklaşmaya sebep olacaktır.
Yanağını veya avuçiçini okşamak arama refleksini uyarır. Yanak uyarıcısına
doğru ağzını çevirecek, açık ağzına doğru kolunu bükecek ve sonunda
parmaklarını ağzının içine sokacaktır ki bu zeki yenidoğanınız için büyük
bir başarıdır.
Eğer uyanık bebeğinizi karın üstü düz bir yüzeye yerleştirirseniz, sırtını
kavisleştirmeye ve kafasını yukarda tutmaya çalışarak kendisini “düzeltmeye”
çalışacaktır. Her geçen hafta, sırtını daha çok kavisleştirecek ve kafasını
daha uzun süre yukarda tutabilecek ve sonunda uzun süredir aranan şnav-sonrası-pozisyonunu
başaracaktır.
Yenidoğanlar bir yerden bir yere hareket etmeye çalışırlar. Yenidoğanınızı
bir masanın üzerinde tutun ve yavaşça ayaktabanlarının üzerine doğru indirin
veya ayak başparmağını yavaşça masanın kenarına doğru değdirin. Yürüme
refleksini farkedeceksiniz; yürümeye çalışıyor gibi görünecektir. Gövdesinin
yılanvari bir hareketiyle ve bacaklarının ve kollarının şnav hareketiyle
kendisini ileri doğru hareket ettirebilir.
Yenidoğanınız ayrıca çok etkili bir öğürme refleksine sahiptir. Bu reflex
sayesinde boğazındaki herhangi bir maddeyi uzaklaştırabilir ve böylece
yemeyi ve yutmayı öğrenirken boğulmaktan kendisini korumuş olur.
Minik bebekler de kendilerini aşırı uyarılmadan korurlar. Uygunsuz ve hoş
olmayan uyarı barajı genelde yenidoğanları derin bir uykuya teşvik eder. (Bu
metot bebeğinizi uyutmak için tavsiye edilmez.) Bebeğiniz rahimdeki devamlı
seslere alışıktır; bu yüzden bebeğinizin uyku saatinde sessiz bir ortamda
uyuması için ayakucunda dolaşmak ve çevredeki herkesi susturmak gerekli
değildir.
Hastanedeyken yenidoğanınızdaki bütün bu nitelikler için bir “his”
geliştireceksiniz. Eve dönmeye hazır olduğunuzda, şaşırtıcı yenidoğanınızın
şaşırtıcı bir insan olmaya başladığını farkedeceksiniz.
