|
Polipler küçük ve çoğu zaman iyi huylu küçük tümoral oluşumlardır. Vücutta
rahim ağzı, rahmin içi (endometrium), ses telleri ve barsaklar gibi pek çok
değişik bölgede görülebilir.
 Endometrial
polip rahmin içini döşeyen zar tabakasından köken alır. Bu dokunun bazı
bölümleri normalden fazla büyüyerek rahim boşluğuna doğru itildiğinde polip
ortaya çıkar. İtilmiş olan bu doku endometrium ile bağlantısını kaybetmez.
Eğer bu bağlantı çok ince ise buna saplı polip adı verilir. Bazı durumlarda
ise endometrium ile polip arasındaki bağlantı daha geniş bir alana yayılır
ve geniş tabanlı polipler ortaya çıkar. Saplı polipler zaman içinde rahim
ağzından dışarıya doğru sarkabilirler.
NEDENLERİ
Polipe yol açan faktörlerin neler olduğu bilinmemektedir. Ancak polip
varlığı ile birlikte genelde endometrial hiperplazi de birarada
görüldüğünden fazla östrojen aktivitesinin bu duruma yol açabileceği
düşünülmektedir. Meme kanseri nedeni ile tamoksifen tedavisi alanlarda da
endometrial poliplere sık rastlanır. Bazı çalışmalarda polipler ile genetik
patolojilerin ilgili olabileceği ileri sürülmektedir. Ancak daha çok yeni
olan bu konu hakkında bir fikre varabilmek için detaylı çalışmalara gerek
duyulmaktadır.
Endometrial polipler ile sigara kullanımı, doğum kontrol hapı kullanımı ve
yapılan doğum sayısı arasında bir ilişki yoktur.
GÖRÜLME SIKLIĞI
Endometrial poliplerin görülme sıklığı konusunda net bir sayı vermek mümkün
değildir ancak çok sık görüldüğü söylenebilir. Bazı çalışmalarda kadınların
%50'sinde polip saptandığı ileri sürülmektedir.Genel kanı görülme sıklığının
%10 civarında olduğudur.Öte yandan menopoz sonrası kanama sorunu yaşayan
kadınların yaklaşık %7'sinde altta yatan neden iyi huylu bir poliptir.
Har yaştaki kadınlarda görülebilmekle birlikte en sık 39-50 yaş grubunda
rastlanır.
Polipler genellikle rahmin tepe kısmında yerleşirler. Sıklıkla te olmakla
birlikte bazen birden fazla polip görülebilir.
POLİPLERİN TÜRLERİ
Şekil ve işlevsel özellikleri bakımından polipler gruplara ayrılır:
 | Hiperplastik polipler: Östrojene bağımlıdırlar ve
endometrial hiperplaziye benzer özellik gösterirler. |
| Fonksiyonel polipler: Etrafındaki endometriuma
benzer salgı hücreleri içerirler. |
| Adenomimatöz polipler: Bir miktar kas dokusu da
içerirler. |
| Atrofik polipler. Hiperplastik ya da fonskiyonel
polipin zaman içinde özelliğini kaybederek büzüşmesi (atrofi) sonucu
oluşurlar |
| Pseudopolipler. Yalancı polipler. Genelde 1
santimetreden daha küçük yapılardır, adet siklusunun ikinci döneminde
ortaya çıkıp adet kanaması ile birlikte kaybolurlar. |
BULGULAR
Poliplerin çoğu herhangi bir bulgu vermez ve başka bir nedenle yapılan
incelemeler sırasında ya da rahim ameliyatları sonrasında patolojik
incelemede fark edilirler.
En sık karşılaşılan yakınma kanama bozukluklarıdır. Adet kanamalarının fazla
olması ya da iki adet kanaması arasında görülen lekelenme tarzında kanamalar
polipin belirtisi olabilir. Benzer şekilde menopoz sonrası görülen
kanamaların da altında yatan sebep endometrial polip olabilir. Bazı
kadınlarda ise adet kanamasını takip eden günlerde kahverengi bir akıntı ile
kendini belli edebilir.
Rahim ağzından dışarıya sarkan poliplerde ilişki sonrası kanama ya da ağrı
da görülebilecek olan yakınmalar arasındadır. Dışarıya sarkan polip
varlığında bunun rahim ağzından köken alan bir polip mi (servikal polip)
yoksa gerçek bir endometrial polip mi olduğu anlaşılamayabilir.
Endometrial polip ile kısırlık ve tekrarlayan düşükler arasındaki ilişki
tartışmalı olmakla birlikte genelde kısırlığa neden olduğu kabul
edilmektedir. Eğer embryo polip üzerine yerleşirse normal gelişimini
sürdüremeyebilir. Polip dışında normal endometrial alana yerleştiğinde de
rahim içinde yer kaplayan bu lezyon gebeliğin sağlıklı bir şekilde devamına
engel olabilir. Yapılan bir çalışmada kısırlık sorunu yaşayan çiftlerin
yaklaşık %24'ünde endometrial polibe rastlandığı bildirilmiştir.
Poliplerin kanserleşme olasılığı son derece düşüktür.
TANI
Endometrial poliplerin tanısında pek çok yöntem kullanılabilir.
Histerosalpingografi büyük poliplerin saptanmasında yardımcı olabilir ancak
küçük polipler gözden kaçabileceği için tanıda yeri çok fazla değildir.
Polip tanısı büyük oranda transvajinal ultrasonografi ile konur. Ancak
yalancı polipler ile karışabilir. Rutin ultrason incelemesi yerine rahim iç
boşluğunu daha iyi gösteren sulu ultrasonografi (sonohisterografi) polip
tanısında en etkili yöntemlerden birisidir. Rutin transvajinal
ultrasonografinin polipleri saptamadaki duyarlılığı %66 iken
sonohisterografinin duyarlılığı %100'dür.
Sonohisterografide endometrial polipin görünüşü
Polip tanısında altın standart histeroskopidir. Direkt olarak gözle görülen
polip aynı anda alınarak tedavisi de gerçekleştirilmiş olur.
Anormal vajinal kanamanın durdurulması için yapılan kürtaj sorası patolojik
inceleme de konulan polip tanısı azımsanamayacak miktardadır.
Radyolojik incelemelerden bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans ile de
rahim içindeki polip gösterilebilir.
TEDAVİ
Poliplerin büyük kısmı herhangi bir yakınmaya neden olmaz. Ancak polip fark
edildiğinde cerrahi olarak alınmalıdır. Bu işleme polipektomi adı verilir.
Geçmişte polip tedavisinde en sık başvurulan yöntem kürtajdır. Ancak kitle
çok oynak olabildiğinden kürtaj sırasında alınamama olasılığı yüksektir. Bu
nedenle modern jinekolojide polibin tedavisi histeroskopi ile alınmasıdır.
İşem muayenehane şartlarında ağrısız bir şekilde yapılabilir. Ofis
histeroskopi adı verilen bu girişimi tolere edemeyen hastalarda ise genel
anestezi altında operatif histeroskopi uygulanır. Operasyon son derece kısa
olup hastanın hastanede yatması gerekmez ve 1-2 saat içinde normal
yaşantısına dönebilir.
Polip saptandığında cerrahi olarak alınmasının birkaç nedeni vardır:
| Tanıyı kesinleştirmek. Kanama bozukluğunun polip
dışında başka bir nedene bağlı olmadığını göstermek için. Örneğin
beraberinde tıbbi tedavi gerektiren endometrial hiperplazi olmadığının
gösterilmesi için. |
| Kanseri ekarte etmek. Menopoz sonrası kadınlarda
kanama olduğunda ilk akla gelecek patoloji rahim kanseridir. Bu nedenle
menopoz sonrası kadınlarda kanama varlığında polip saptandığında altta
yatan bir kanser olmadığını dokümente etmek için polip mutlaka alınmalı
ve patolojik incelemeye gönderilmelidir. Menopoz sonrası kadınlarda
poliple beraber endometrial kanser görülme olasılığı %10-34 arasında
değişmektedir. |
| Kanamayı durdurmak. Polipe bağlı
kanamayı durdurmanın en garantili yolu nedeni yani polibi ortadan
kaldırmaktır. |
| Üreme potansiyelini arttırmak. Hem kendiliğinden
olan hamileliklerde hem de tüp bebek tedavileri öncesinde polip
saptandığında gebelik şansını arttırmak için polipektomi yapılmalıdır.
Yapılan bir araştırmada 2 santimetreden küçük poliplerin tüp bebek
tedavilerinde gebelik şansını azaltmadığı ancak oluşan gebeliğin düşükle
sonuçlanma riskinde bir artışa neden olduğu gösterilmiştir. 2002 yılında
yapılan başka bir çalışmada ise poliplerin rahim içinde glycodelin adlı
bir maddenin artmasına yol açtığı ve bu durumun hem yumurtanın
döllenmesini hem de embryonun rahme tutunmasını olumsuz yönde
etkileyebileceği gösterilmiştir. |
|
